Een terugblik naar de negentiende eeuw...

In een artikel van het maandblad ‘Ons vakblad’ van december 1911 stond een afbeelding van Gutenberg van 9 x 12 cm groot. Deze afbeelding was gezet met de Typograph regelzetmachine en gaf de gietkwaliteiten van de machine weer. Bij nader onderzoek bleek dat de tekening was opgebouwd uit vier verschillende rasterblokjes.

De afbeelding van Gutenberg, de uitvinder van de losse letterdruk, zou weer worden opgebouwd in losse letters. Hiervoor moesten nieuwe ‘letters’ worden gegoten, de vier verschillende soorten rasterblokjes. De enige manier om zo’n grote hoeveelheid letters te verkrijgen was deze op een Monotype gietmachine te gieten. De nodige matrijzen werden aangevraagd in het Type Museum in Londen. De kostprijs voor het gieten van deze letters werd een bedreiging voor dit project. Bij een bezoek aan ‘Das Druckmuseum’ in Darmstadt sprak ik over mijn project met de directrice en ze was meteen enthousiast. Toeval wilde dat ze in het museum net een Monotype in orde hadden gesteld en het zou hen goed uitkomen om hierop eens een serieus aantal te kunnen gieten.  Een tripje naar Darmstadt zorgde ervoor dat de matrijzen en 80 kilo oud lood ter plaatse kwamen en het gieten kon beginnen. Herr Adam werd hiervoor bijgestaan door Herr Gottscheu uit Zwitserland, die in zijn actieve loopbaan Monotypist was.

We zijn dan begin oktober 2006. Het gieten is achter de rug en de letters konden worden opgehaald. De verschillende rasterblokjes moesten nu nog op zo een manier worden bijeengebracht dat de beeltenis van Gutenberg werd verkregen. Hiervoor werden 50.688 letters uit 8 pt. gebruikt. Het samenstellen van deze drukvorm kostte ons menig zondagnamiddag. Met twee personen intensief en geconcentreerd werken duurde het meer dan veertig uren tot de vorm was afgewerkt.

De vorm was nu samengesteld en het afdrukken kon starten. Wegens de grootte van de vorm en de zware bezetting koos ik ervoor om ze op de Marinoni cilinderpers af te drukken. Maar het zou niet meevallen. Op een rustige zaterdag werd de pers dan klaargezet voor dit werk. En het resultaat? Mja… mag best gezien worden… toch?

Met dank aan Frau Monika Stöckl-Reinhard en Herr Ad Adam van ‘Das Druckmuseum’ Haus für Industriekultur, Darmstadt (Duitsland) en Herr Reinhard Gottscheu.

GUTENBERG IN LOSSE LETTER