Een terugblik naar de negentiende eeuw...

Uit het Frans vertaald. Afkomstig uit het tijdschrift ‘Bulletin de la chambre syndicale des imprimeurs typographes’ van 10 januari 1904.

In Memoriam Hippolyte Marinoni, 1822—1904

De typografie en de Franse pers heeft een groot verlies te verwerken. Hippolyte Marinoni, de vermaarde drukpersenbouwer die men de ‘koning van de typografie’ heeft genoemd, directeur van Le Petit Journal, is donderdag 7 januari om 3 uur gestorven in zijn herenhuis in de Bois-de Boulognelaan. Hij was 81 jaar.

In het overlijdensbericht dat het weidde aan zijn directeur, heeft Le Petit Journal met reden gezegd: “het is de gehele Franse pers die getroffen is door dit verlies, want de man die is komen te gaan was diegene onder hen die het meest tot eer strekt. Autodidact, in de volle zin des woord, het is door een koppig werk, door de kracht van een nooit onzekere wil, dat Marinoni die hoge positie die hij bezette, heeft bereikt”.

Wij hebben in dit tijdschrift vaak gesproken over de vele uitvindingen van Marinoni, de perfecties en verbeteringen die hij aanbracht op de typografische machines. Het louter technische deel van het enorme verzamelde werk dat hij aan zijn naam heeft verbonden, en dat een glorie blijft voor de Franse industrie, is het onderwerp geweest van herhaalde beschrijvingen en studies. Wij beperken ons tot het opsommen van de hoofdlijnen, vooral toegelegd op het beschrijven van het leven van deze grote werker, autodidact, waarvan de naam naast de andere groten als Gutenberg, Estienne, Didot, Plantin,… in de geschiedenis van de boekdrukkunst zal blijven bestaan.

Marinoni werd geboren in 1822, in Sivry-Courtry (Seine-et-Marne). Zijn vader was gepensioneerd in hoedanigheid van wachtmeester van de plaatselijke politie. Vanaf zijn vijftiende begon Hippolyte Marinoni als arbeider in de handpersenfabriek van Gaveaux.  Voorheen verzamelde hij vee in de velden rondom het bouwvallige ouderlijke huis in Sivry-Courtry. Marinoni heeft nooit zijn afkomst verloochend, integendeel, hij eiste ze met fierheid op. Marinoni zou in zijn huis voor een schilderij van Troyon staan en tegen zijn vrienden zeggen ‘Troyon heeft ze geschilderd, ik deed ze grazen’. En op zekere dag wandelde hij over de ‘l’esplanade des Invalides’, in gezelschap van zijn collega Giffard die toen hoofd van de informatie van Le Petit Journal was, en zei: “Giffard ziet u deze bank? Hierop kwam ik vroeger mijn brood en worst eten”.

Marinoni verdiende als leerling-mecanicien enkele stuivers in het werkhuis aan de rue d’Assas. Hij had een slimme geest en een rijke verbeelding. Op zijn 22ste deed hij zijn eerste uitvinding, een décortiqueur de carton. Enkele maanden later nam hij een tweede patent voor een vouwmachine voor kranten. Hij had zijn weg gevonden, en het is in zijn specialiteit, de drukpers, dat hij zijn geld zou verdienen en een beroemdheid worden, geëerd met een medaille in de graad van ‘Commandeur de la Légion d’honneur’.

In 1847 perfectioneerde hij het werk van zijn baas, Gaveaux, en ontwikkelde zijn eerste machine, de reactie-pers. Deze pers voor sneldruk van kranten, bestaande uit vier cilinders, was het eerste ontwerp van de rotatiepers die zal dateren van 1872.

Vanaf deze periode werd hij begrepen en geholpen door Emile de Girardin. Hij kon het gebouw aan de rue d’Assas kopen en zijn ontdekkingen verderzetten. Na de aankoop van de drukkerij stond Marinoni, samen met Gibiat en de Girardin, aan het hoofd van de vennootschap en had de moeilijke taak om Le Petit Journal er weer bovenop te helpen. De krant werd door Polydore Milhaud opgericht maar door Alfons Milhaud verwoest. Zo werd de drukker Marinoni uiteindelijk co-directeur. Hij legde een buitengewone inzet aan de dag en drukte zijn krant in volle Parijse bezetting.

Ondertussen leidde Marinoni, onder het initiatief van Villemessant, de drukkerij van ‘Figaro’.

In 1881 werd Marinoni de baas van Le Petit Journal. Het wankelende huis was er bovenop geholpen en de ex-drukker werd directeur in eerste orde.

De vakman was tevens handige bestuurder, een bedachtzame politicus, een werker met een scherpe zin en een onophoudelijke activiteit. Onder zijn handen werd Le Petit Journal, waarvan de kans op overleven zeer onzeker was, de meest degelijke en meest verspreide krant van de wereld. Met de hulp van toegewijde en verstandige medewerkers,  die werkten onder leiding van zijn schoonzoon en geassocieeerde D. Cassigneul, heeft hij Le Petit Journal een vitaliteit gegeven die het nooit eerder heeft gekend. Door een bekwame organisatie van verkoop verhoogde hij zijn oplage tot één miljoen, een ongekend cijfer. De financiële voorspoed van het bedrijf nam aanzienlijke proporties aan.

Wij vergeten iets,  het vakmanschap, de vele en vele ontwerpen en veranderingen van verschillende machines van alle takken van de grafische industrie die Marinoni samen met zijn schoonzoon bepaalde of stimuleerde. Hierdoor werden geïllustreerde reclames mogelijk, in zwart of in kleur,  met een graad van perfectie en een snelheid waarmee de Franse uitgaven aanzien krijgen in de wereld. De naam van Hippolyte Marinoni is onlosmakelijk verbonden aan deze grote inspanning.

De uitvindingen van Marinoni zijn verspreid over de hele wereld. Niet alleen zijn rotatiepersen met mechanische vouw, maar ook zijn diepdrukpersen hebben de Keizerlijke Drukkerij van Berlijn en de Bank van Frankrijk een opmerkelijke perfectie toegestaan.

Marinoni maakte fortuin, maar was steeds vriendelijk, eenvoudig en groot van hart. Hij bleef terugdenken aan zijn eenvoudige afkomst en zei soms: “ik heb gedurende jaren geleefd met 6 stuivers per dag, maar heb me nooit minder gevoeld. Dat heeft me gevormd en geleerd om eenvoudig te zijn. De mens eet, drinkt en slaapt veel, maar wat er het meest nodig is in het leven en wat ons echt helpt om te leven, is een goed humeur”.

Sinds enige tijd had Marinoni zijn zware en moeilijke taak van directeur van Le Petit Journal, die hij altijd graag deed, toevertrouwd aan zijn belangrijkste medewerker, zijn schoonzoon Cassigneul. Cassigneul werkte reeds vele jaren voor Le Petit Journal en zijn bedrijvigheid, ervaring en wilskracht waren gekend. Men had in hem iemand gevonden die de immense organisatie van Le Petit Journal waardig is.

In een eerste huwelijk kreeg Marinoni een zoon en twee dochters. De ene, die gestorven is op jonge leeftijd, was getrouwd met Cassigneul. De andere was getrouwd met Michaud, een uitstekende ingenieur die samen met Albert Marinoni de ateliers in de rue d’Assas leidde.

Marinoni laat vier kleindochters na, waarvan er drie zijn getrouwd. Een van hen, de dochter van Cassigneul, is getrouwd met onze collega M. Dutey-Harispe, lid van de administratie van Le Petit Journal.

De naam van Marinoni heeft een rechtmatige bekendheid verworven en heeft bewezen  dat ook de meest eenvoudige mens in de industrie een graad van maarschalk kan veroveren. De belangrijkste voorwaarde is door verstand, doorzettingsvermogen, wil en studie-ijver een hogere bestemming te bereiken.

Het hoeft niet gezegd, de grootste onder hen was Marinoni. Zijn onafgebroken werk verrijkte de grafische industrie door de vele uitvindingen die hij deed. Hij had het uitzonderlijke geluk van lang te leven, en alzo te genieten van de eer en de winst van alle soorten succes die hij heeft behaald. Vooral wanneer het uur van rust en vertrek voor hem stond, zal hij een buitengewone voldoening gehad hebben van het kijken naar zijn werk en de bevestiging te zien dat dit na zijn dood niet ten onder zal gaan.

De uitvaart van Marinoni heeft plaatsgehad op zaterdag 9 januari in de kerk van Saint-Honoré-d’Eylau, in aanwezigheid van een immense menigte.

 

HIPPOLYTE MARINONI, IN MEMORIAM