Een terugblik naar de negentiende eeuw...

De Historische Drukkerij toont wat de industriële revolutie voor het drukkersambacht teweeg bracht. De negentiende eeuw wordt gekenmerkt door een opeenvolging van technologische verbeteringen. Nieuwe types machines zorgden voor een snellere productie om aan de stijgende vraag naar drukwerk te voldoen. Handzetters werden talrijk ingezet en pas op het einde van de negentiende eeuw vervangen door de eerste zetmachines.

Het verhaal van deze ontwikkelingen verneemt u in de Historische Drukkerij.

 

U komt binnen in de zetterij. Hier krijgt u een idee van de intensieve arbeid die verricht moest worden om losse letters tot teksten te vormen. De zetterij kon de evolutie van de drukpers in de negentiende eeuw echter niet volgen. Hoewel men al zeer vroeg in deze negentiende eeuw trachtte het zetten te mechaniseren duurde het nog tot de vooravond van de twintigste eeuw vooraleer de eerste zetmachines hun intrede deden. Een ‘Typograph’ van het vroege type geeft deze enorme stap in de automatisering weer.

 

Met een beetje geluk kan u bij uw bezoek aan de Historische Drukkerij een demonstratie van het lettergieten beleven. Tot 1860 werden letters één voor één gegoten met een gietapparaat. Een drukkerij van enige omvang had 25 à 30 miljoen letters in haar zetterij, terwijl de dagproductie van een lettergieter niet boven de 3000 letters kwam. U merkt al dadelijk het verschil met onze huidige maatschappij waarin alles snel en goedkoop moet kunnen.

 

Nu komen we in de drukkerij. De industriële revolutie gaf een explosie van nieuwe mogelijkheden waarbij ontwikkelingen elkaar in sneltempo opvolgden. De houten handpers die 350 jaar lang praktisch onveranderd gebleven was diende als model voor de eerste ijzeren handpers, deze van de Engelsman Lord Stanhope. Het duurde nog tot 1817 voordat hiervan een eerste exemplaar in een Europese drukkerij geplaatst werd. De Stanhope-pers, een blikvanger in de collectie, dateert uit 1827 en is van de Parijse bouwer Gaveaux.

 

Eveneens een paradepaardje is de cilinderpers van de machinebouwer Alauzet & Tiquet.  Deze cilinderpers is gebouwd naar een pers van Koenig & Bauer uit 1835.  Alauzet & Tiquet bouwde deze kopie tot het einde van de negentiende eeuw!

Dat ook de grafische nijverheid niet gespaard bleef van een verregaande industrialisering, bewijst het gebruik van een transmissie (in de Historische Drukkerij aangewend voor het aandrijven van een Marinoni en Uytterelst cilinderpers).  Dit toenmalig hoogtepunt van technologische ontwikkeling was in de tweede helft van de negentiende eeuw enkel weggelegd voor de grotere drukkerijen die zich een stoommachine konden permitteren.

Door de industrialisering was er ook meer en meer behoefte aan klein drukwerk.  Vanuit Amerika werd de Liberty-pers ingevoerd.  Een kleine machine die met een voetpedaal werd aangedreven, en waarmee men op een eenvoudige manier kleinere werken drukte. Al snel bouwden de Europese machinefabrikanten deze machine na en verfijnden ze. De Belgische machinebouwers stonden hierin al snel aan de top: vele soorten machines van Belgische makelij vonden hun weg naar de verschillende binnen– en buitenlandse drukkerijen.

Niet enkel drukpersen zijn in werking te bewonderen. Doorheen de machinezaal bemerkt u verschillende afwerkingsmachines die het ambacht van boekbinder lichter en sneller maakten.

HISTORISCHE DRUKKERIJ